વડોદરા શહેરનું નામ પડે એટલે કલા, સંસ્કૃતિ અને શિક્ષણની નગરી આંખો સામે તરી આવે. અને આ શિક્ષા નગરીનું સૌથી પ્રભાવશાળી અને ભવ્ય પ્રતીક એટલે 'બરોડા કોલેજ' (હાલની ધી મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી ઓફ બરોડા) નો ઐતિહાસિક ગુંબજ (Heritage Dome)!
તાજેતરમાં જ આ આઇકોનિક હેરીટેજ ડોમનો અત્યંત ચોકસાઈપૂર્વક પુનરુદ્ધાર (Restoration) કરવામાં આવ્યો છે, જેણે આ ઐતિહાસિક વારસાની મૂળ ભવ્યતાને ફરી જીવંત કરી દીધી છે.
ચાલો, આજે આ અદ્ભુત સ્થાપત્યના ઇતિહાસ અને તેના ખાસ મહત્વ વિશે જાણીએ:
સન ૧૮૮૧ માં વડોદરાના પ્રજાપ્રિય અને દૂરંદેશી શાસક શ્રીમંત મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજા દ્વારા આ ભવ્ય ઇમારતનું નિર્માણ કરાવવામાં આવ્યું હતું. આ અદ્ભુત ગુંબજની ડિઝાઈન પ્રખ્યાત બ્રિટિશ આર્કિટેક્ટ રોબર્ટ ફેલોઝ ચિશલોમ (Robert Fellowes Chisholm) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી હતી.
આ ગુંબજ હિન્દુ, મુસ્લિમ (મુઘલ) અને ગોથિક સ્થાપત્ય શૈલીનું અદ્ભુત મિશ્રણ એટલે કે ઇન્ડો-સારાસેનિક શૈલીનું છે.
આ ગુંબજ ભારતનો બીજો સૌથી મોટો અને વિશ્વના જાણીતા ગુંબજોમાં સ્થાન ધરાવતો અનોખો કલાત્મક ગુંબજ છે.તેના આંતરિક વ્યાસ (Inner Diameter) અને ભવ્ય ઊંચાઈ માટે એ સ્થાપત્ય કળાનો ઉત્કૃષ્ટ નમૂનો ગણાય છે.
આ માત્ર ઈંટ-પથ્થરની ઇમારત નથી, પરંતુ મહાન વિચારકોની તપોભૂમિ છે!
મહાન તત્ત્વચિંતક, રાષ્ટ્રવાદી અને સ્વતંત્રતા સેનાની શ્રી અરવિંદ (Sri Aurobindo) સને ૧૮૯૩ થી ૧૯૦૬ દરમિયાન બરોડા કોલેજમાં પ્રોફેસર અને વાઇસ પ્રિન્સિપાલ તરીકે સેવા આપતા હતા. તેમના બૌદ્ધિક અને આધ્યાત્મિક પ્રવાસના કિંમતી વર્ષો આ ગુંબજ છાંયે વિત્યા હતા.
૧૮૮૧થી શરૂ થયેલી આ સફર આજે પણ અવિરત ચાલુ છે. આ ઇમારતે સદીઓથી અસંખ્ય વિદ્વાનો, સંશોધકો અને નેતાઓને ઘડ્યા છે. તેનો પુનરુદ્ધાર માત્ર ઇમારતનું રિપેરિંગ નથી, પણ આવનારી પેઢીઓ માટે શિક્ષણ અને વારસાની જ્યોત પ્રજ્વલિત રાખવાનો સંકલ્પ છે.
વડોદરાની ઓળખ અને ગૌરવ સમાન આ હેરીટેજ ડોમ આપણને હંમેશાં વિઝન, વિજ્ઞાન અને વિરાસતનું મહત્વ યાદ અપાવતો રહેશે!
ટિપ્પણીઓ નથી:
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો